براى خويش ، بلكه تنها براى صدرنشينى و تقدم بر ديگران طلب مىكنند . آنان هرگز دانش را از سرچشمه‌هاى آن به دست نمىآورند و بىداشتن مقدمات ، آمادهء يادگيرى آن مىشوند و از رهگذر ستايش مذاهب عامه دلهاى ايشان را به خويش مىكشند و داستان‌پردازيهايى از جنس داستانهاى شگفتى كه قصّه‌پردازان مزدور برساخته‌اند - و خرد از پذيرش آنها سر باز مىزند و از فهم درست در حجاب‌اند - اذهان عامهء مردم را تباه مىكنند تا آنجا كه دلهاى ايشان را از اباطيل و ترهات آكنده مىكنند و با افسانه‌ها و اساطير خاطر ايشان را به فساد مىكشانند . شتابان‌اند به سوى هر گفتار ياوه‌اى و در طلب حق ايستاده و ناپويا . هر كه را جوياى حق باشد باطل مىشمارند و آن را كه به دقّت در امور بينديشد ملحد مىانگارند ، هر كه خلاف ايشان گويد مقهور است و هر كه در كارها نظر كند مهجور ، اگر از شترى كه پرواز كرده است براى ايشان سخن بگويند آنان را بسى خوشتر است تا سخن از شترى كه راه برود و خوابى كه كسى ديده باشد در نظر ايشان استوارتر است از حديثى كه روايت شود . اين شيوه و رسم است كه مايهء حرمان دانش و خوارمايه كردن خداوندان دانش است و سبب مىشود كه بهره‌ها فوت شود و موجب خذلان و مايهء راه گشودن طعنه‌زنندگان و آسانى كار سرزنشگران در هياهو و تباهى برانگيختن و زشتكاريهاست و موجب انكار امور آشكارا و نفى برهان است . حال آنكه دانش ، هرگز جز از براى آنان كه يكسره خويش را وقف آن كرده‌اند و تمام همّت خويش را مصروف آن داشته‌اند ، سر تسليم فرود نمىآورد . آن كس كه با قريحهء روشن و انديشهء پاك بكوشد و از تأييد و توفيق در راه صواب برخوردار باشد ، دامن همت بر كمر زده باشد و شبها بيدار داشته ، رنجها را بر خود هموار كرده و با دشواريها پنجه نرم كرده باشد و اندك اندك و سنجيده راه خويش پيش گرفته و با نيروى تمام به جستجوى آن پرداخته . آن كس كه با بيراهه رفتن و خويش را در مهلكه افكندن ، در حقّ دانش ستم روا نمىدارد و در طريق علم از تاريكيها و كژ راهه‌ها سر باز مىتابد [ 1 ] با دورى گزينى از خوى زشت و بازداشت خويش از ستيزهء طبع و كناره‌گيرى از دوستى و رها كردن اشتباه آفرينى و كژبحثى و گرداندن از غموض حق و به گونه‌اى لطيف كار را سامان بخشيدن و حقّ نظر را - در جدا كردن مشتبه و آشكار و تمايز ميان فريب و تحقيق و ايستادن بر درگاه حق - ادا كردن . [ 1 ] در چنين هنگامه‌اى است كه رسيدن به مقصود و دست يافتن به مطلوب حاصل است و راهنمونى و توفيق از خداى تعالى است .

--> [ 1 ] عبارت افتادگى دارد و متن به لحاظ نحوى آشفته است .